น่าสนใจทีเดียว กับ What I've Learned ใน Esquire ฉบับเดือนนี้
ขอยกมาลงละกันนะ

เดือนนี้เป็นของ ไมเคิล ไรท์ นักคิดนักเขียน นักประวัติศาสตร์ ที่ใช้ชีวิตกว่าสี่สิบปีในประเทศไทย และเพิ่งเสียชีวิตเมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา

สิ่งที่น่าสนใจ คือ บางทีการมองจากมุมอีกมุม ก็จะทำให้เห็นอะไรมากขึ้น เช่นเดียวกับ ชาวต่างชาติคนนี้ เค้าคิดยังไง ลองดู


** จากเด็กดื้อ โง่ ไม่มีความหมาย... จำเป็นต้องหนีออกจากบ้าน ผมจึงมาหาความหมายของตนเองในตะวันออก แต่ตะวันออกก็ไม่ได้ให้ความหมายง่ายๆ เหมือนอย่างที่หนุ่มสาวชาวตะวันตกทุกคนหวังไว้ แต่ผมก็สร้างความหมายให้กับตัวเองได้ในที่สุด ความหมายมิได้เป็นสิ่งภายนอกที่หามาได้เหมือนแร่ทองคำ แต่เป็นทรัพยากรภายในที่เจ้าตัวต้องถลุงเอง

** สมัยนั้นผมหวังว่าเมืองไทยจะเป็น "สยาม" ในฝันของชาวยุโรป... แต่ที่ไหนได้ สยามของผมในตอนนั้นเป็นรัฐเผด็จการของสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ที่กำลังดิ้นรนพัฒนาตนเป็นอเมริกันให้ได้ คนอังกฤษอย่างผมเห็นแล้วสลดใจ

** ครูบาอาจารย์อีกคนที่ผมเคารพบูชาจนวันตายชื่อ "ยายบาง"... อายุประมาณแปดสิบกว่าปี ไว้ผมทรงดอกกระทุ่ม นุ่งผ้าโจงกระเบนเคี้ยวหมาก และมักแก้เอาผ้าท่อนบนมาเช็ดเหงื่อในหน้าร้อน ปล่อยเต้านมเหี่ยวห้อยโตงเตงโดยไม่ละอาย ท่านเป็นแหล่งวัฒนธรรมเดิมที่สังคมสมัยจอมพลสฤษดิ์ไม่ต้องการ แต่เป็นคนที่มีวัฒนธรรมอย่างแท้จริง ไม่ใช่คนดัดจริตศิวิไลซ์ ท่าน และคนร่วมอายุร่วมชนชั้นเดียวกันกับท่านมีความสมบูรณ์ทางวัฒนธรรม พอใจในความเป็นตัวของตัวเอง โดยไม่นึกฝันว่าจะเป็นอื่น

** ทำไมรัฐบังอาจสอนวัฒนธรรมให้ประชาชน... ชะรอยรัฐดูถูกประชาชน เห็นว่าคนไทยไม่มีวัฒนธรรมอยู่แล้ว? หรือเห็นว่าวัฒนธรรมไทยไม่มีความดีงาม ไม่มีคุณค่า

** ผมมาอยู่เมืองไทยตั้งแต่ปี พ.ศ.2504... ก่อนที่่จะมาเมืองไทย ผมไปอยู่ลังกาหนึ่งปี เมื่อได้เห็นความสัมพันธ์ที่มีอยู่ในประวัติศาสตร์ระหว่างลังกากับไทย ทำให้ผมสนใจเรียนภาษา วัฒนธรรม ประเพณี และโบรามณคดีไทย โดยอาศัยงานประพันธ์ของอาจารย์พระยาอนุมานราชธน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช และหนังสือสาส์นสมเด็จ

** ครั้งหนึ่งผมกลับไปที่อังกฤษแล้วรู้สึกว้าเหว่ฉิบหาย... เลยนั่งเรือบินกลับเมืองไทย พอมาถึง..เออ! นี่บ้านกูเว้ย..มันสบายใจ อย่าให้อธิบายเลยว่าทำไมผมถึงรักมัน...

** ไม่ว่าจะนับถือศาสนาใด คริสต์ พุทธ มุสลิม ล้วนดีทุกแง่... ไม่มีอะไรเสียหาย ผมเชื่อว่าพระผู้เป็นเจ้าอยุ่ในใจ และไม่ได้มีพระองค์เดียว พระผู้เป็นเจ้าอาจมีพระพักตร์หลายๆ อย่างต่างกันไป

** ผมมีพระพิฆเนศเป็นที่พึ่งด้านจิตใจ... ท่านเป็นเทพบุรุษที่เข้าึถึงง่าย ไม่ยุ่งยาก ยอมรับว่านับถือเป็นพิเศษ เป็นความรู้สึกที่สัมผัสได้ ผมเป็นนักเขียน เวลาเขียนถ้าพึ่งตัวเองอย่างเดียวนึกไม่ออก พอนึกถึงพระพิฆเนศก็จะนึกออก ซึ่งท่านก็ช่วยได้เยอะ

** คนไทยโดยมากยังเข้าใจผิดว่า พ.ศ.2475... ราษฎรได้ทำการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ซึ่งไม่เป็นความจริง เพราะ "คณะราษฎร" ประกอบด้วยข้าราชการทหาร-พลเรือนชั้นสูง ไม่มีราษฎร (ชนชั้นกรรมาชีพ) แม้แต่คนเดียว ชนชั้นข้าราชการที่เป็นผู้ดีย่อมมีผลประโยชน์ต่างกับประชากรส่วนใหญ่ เขารักษาผลประโยชน์นั้นด้วยการสืบทอดระบอบการปกครอง และระบบการศึกษา

** ชาติตะวันตกเคยบังคับ หรือขอร้องให้คนไทยทำตัวเป็นฝรั่งเมื่อไร? ... ผมเห็นแต่ชนชั้นปกครองสมัยสมบูรณาญาสิทธิราช และสมัยเผด็จการทหารที่สมัครใจ และบังคับคนไทยส่วนใหญ่ให้เป็นฝรั่ง

** การโยนความผิดทั้งหมดให้ฝรั่ง และวาดภาพคนไทยบริสุทธิ์ผุดผ่องไร้เดียงสา... ความรักชาติแบบปลอบใจตนเอง และโยนความผิดให้คนอื่นเป็นพิษหวานสร้างความอบอุ่นใจให้ตนเองได้ก็จริงอยู่ แต่ก็ปกปิดหนทางในการวิพากษ์วิจารณ์ตนเอง เป็นการปลดเปลืองความรับผิดชอบที่ตนเองควรมีแก่ตน ทำให้แก้ปัญหาที่แท้จริงไม่ได้

** เห็นกวีไทยเขียนมามากเรื่องพระคุณแม่ว่าให้กำเนิดลูกด้วยความเจ็บปวดยิ่งนัก... เคยมีใครเขียนเรื่องความร้อนที่แผ่ออกมาจากเมรุเผาแม่ไหม? ผมประสบมาแล้วแต่เขียนไม่ได้ ...แม่ให้เราผุดเป็นคนขึ้นมาด้วยความยากลำบาก และเจ็บปวด แล้วในที่สุดเราก็มีหน้าที่ส่งแม่ดับสูญไปท่ามกลางเปลวเพลิงทีร้อนยิ่งกว่าเพลิงกัลปาวสานที่ผลาญถึงพรหมโลก ผมรู้สึกมาแ้้ล้วเมื่อเทกระจาดดอกไม้จันทน์ใส่เมรุแม่ ซึ่งถูกเผาไปส่วนหนึ่งขอวิญญาณ น้ำตาของลูกจะดับความร้อนของเมรุที่เผาแม่ได้เมื่อไร

** พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยใช้เวลา 70 - 80 ปี... ต่อต้านทุนนิยมในเมือง และชักชวนชาวชนบทลุกขึ้นสู้ แต่ไม่สำเร็จเสียที เมืองไทยมีความขัดแย้งระหว่างชนชั้นตลอดประวัติศาสตร์ เช่นเดียวกับประเทศอื่นๆ แต่ทักษิณ และพรรคไทยรักไทยใช้เวลาเพียงห้าปีทำป่นปี้ทั้งระบบชนชั้นกลางในเมืองเสียศรัทธาลุกขึ้นสู้ ในขณะเีดียวกันท่านยังปลุกระดม และจัดตั้งชาวชนบทเป็นขบวนลุกขึ้นมาท้าทายชนชั้นกลางในเมือง บัดนี้ "ชาวเมือง" กับ "ชาวชนบท" มาประจันหน้ากันตาต่อตาเป็นครั้งแรก ทั้งนี้เป็นฝีมือคุณทักษิณและพรรคไทยรักไทย ท่านเหมา เจ๋อ ตุง และท่านโฮจิมินห์ต่างแพ้ยับ

** จิตมนุษย์เป็นสิ่งลี้ลับซับซ้อนยากที่จะวินิจฉัย... คนดีอาจจะเผลอทำชั่วได้ คนชั่วอาจจทำดีโดยไม่ตั้งใจ นักประวัติศาสตร์ที่ดีจึงไม่เสี่ยงตัดสินใจง่ายๆ ว่าใครเป็นพระ และใครเป็นปิศาจ บทบาทของคุณทักษิณ ชินวัตรเองก็เ่ช่นกัน และยังประชิดตัวเรามากเกินไป เราจึงควรวางเฉยก่อน อย่าเพิ่งด่วนสรุป ประวัติศาสตร์ไทยจะจดจำคุณทักษิณไว้ว่าเป็นผู้นำที่สำคัญ แต่จะเป็นตัวพระ ตัวยักษ์ หรือตัวตลก ก็เป็นเรื่องที่นักประวัติศาสตร์จะต้องตัดสินใจต่อไปในอนาคต

** อนุโมทนาสาธุกับกฎหมายทุกฉบับที่อำนวยให้ประชาชนประพฤติเป็นผู้ใหญ่... คือเปิดโอกาสให้ทุกคนดำเนินชีวิตอย่างมีสุข และมีเกียรติเสมอกันโดยรับผิดชอบตัวเอง

** บางคนบอกว่าคนไทยตกเป็นอาณานิคมของตะวันตก... เพราะเรียนรู้วัฒนธรรมตะวันตกมากเกินไป ผมคิดตรงข้าม คนไทยโดยมากตกเป็นทาสตะวันตกเพราะไม่รู้เรื่องวัฒนธรรมตะวันตกดีพอต่างหาก




ไม เคิล ไรท (Michael wright) หรือที่รู้จักกันดีในนามไมค์ มีชื่อไทยว่า นายเมฆ มณีวาจา เกิดเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ.2483 ที่เมืองเซาแธมป์ตัน ทางตอนใต้ของประเทศอังกฤษ จบการศึกษาที่ St.Michael"s College, Hitchin, Herts, U.K. เดินทางเข้ามาอยู่ประเทศไทยตั้งแต่ปี ค.ศ.1961 (พ.ศ.2504) และสนใจเรียนภาษาไทย วัฒนธรรมไทย และโบราณคดี โดยอาศัยการศึกษางานประพันธ์ของพระยาอนุมานราชธน, ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช และหนังสือสาส์นสมเด็จ จนสามารถเขียนและพูดภาษาไทยได้อย่างดีเยี่ยม

ไม เคิล ไรท ได้รับการยกย่องจากมูลนิธิ เสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป ให้เป็นผู้มีอุปการคุณต่อวงการไทยคดีศึกษา นอกจากนี้ ยังเป็นบุคคลผู้ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น โดยกระทรวงวัฒนธรรมอีกด้วย

เรื่องบางตอนมันก็พาดไปถึงเรื่องต่างๆ แต่อย่าได้คิดอะไรมากมาย การมองแล้วเก็บไปคิดเข้าเรื่องในทันทีว่า "มันเข้าฝ่ายนั้นฝ่ายนี้นี่หว่า" นั่นแสดงว่าคุณเป็นคนที่แคบมากๆ ปรับปรุงตัวซะด้วย

ส่วนคนที่ได้อ่านแล้วเข้าใจ และได้อะไรกลับไปคิดบ้าง ก็จะเป็นบุญเล็กน้อยต่อผมนะครับ แต๊งกิ้ววว